Căn cước công dân và định danh điện tử VNeID

Làm thẻ căn cước và kích hoạt định danh điện tử VNeID là hai thủ tục mà pháp luật buộc bạn phải tự đi. Không phải vì quy định rườm rà, mà vì thủ tục này thu vân tay, ảnh khuôn mặt và mống mắt của chính bạn, rồi bạn phải ký vào phiếu thu nhận thông tin. Không ai mang mống mắt của bạn đi thay được.

Trang này nói rõ ba điều: bước nào bắt buộc bạn có mặt, bước nào làm được từ điện thoại, và vì sao sau khi Cần Thơ sáp nhập, bạn không bắt buộc phải đi đổi thẻ dù rất nhiều người đang tưởng là phải.

Sáp nhập tỉnh thành không làm thẻ của bạn mất giá trị

Đây là hiểu nhầm phổ biến nhất ở Cần Thơ từ giữa năm 2025, khi thành phố hợp nhất với Sóc Trăng và Hậu Giang.

Thẻ căn cước và thẻ Căn cước công dân đã cấp vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn ghi trên thẻ. Thay đổi địa giới hành chính không làm thẻ hết hiệu lực, và pháp luật không bắt buộc bạn đi cấp đổi vì lý do đó. Địa chỉ cũ trên thẻ không làm bạn bị từ chối ở sân bay, ngân hàng hay bệnh viện.

Nhưng có hai chuyện có thật và đáng làm:

• Nếu bạn muốn đổi cho khớp địa danh mới, bạn được miễn lệ phí. Và từ 15/3/2026, việc cấp đổi vì lý do sắp xếp đơn vị hành chính làm thẳng trên VNeID — không phải đến công an, không phải thu lại sinh trắc học. Khi chọn lý do cấp đổi, phải chọn đúng mục “do sắp xếp, điều chỉnh đơn vị hành chính” thì mới vào đúng diện miễn phí. Thời hạn giải quyết 07 ngày làm việc.
• Việc đổi thẻ theo mốc tuổi thì vẫn bắt buộc. Thẻ phải được đổi khi bạn đủ 14, 25, 40 và 60 tuổi. Việc này không liên quan gì đến sáp nhập, và bỏ qua nó thì thẻ hết giá trị thật.

Nói gọn: nếu bạn vừa nghe ai đó bảo “sáp nhập rồi, phải đi làm lại căn cước”, hãy kiểm tra năm sinh của mình trước. Nếu không rơi vào mốc tuổi phải đổi, bạn không có việc gì bắt buộc phải làm.

Bước nào pháp luật buộc bạn phải có mặt

Điểm b khoản 1 Điều 23 Luật Căn cước 2023 quy định: người tiếp nhận thu nhận thông tin nhân dạng và thông tin sinh trắc học gồm ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt của người cần cấp thẻ. Sau đó chính người cần cấp thẻ kiểm tra và ký vào phiếu thu nhận thông tin căn cước.

Hai việc đó — đưa vân tay và mống mắt cho máy đọc, rồi ký xác nhận — là chỗ không có cách nào ủy quyền. Đây là lý do pháp lý, không phải thói quen hành chính: thẻ căn cước là giấy tờ xác thực chính con người bạn, nên dữ liệu phải lấy từ chính bạn.

Vài quy định kèm theo mà nhiều người không biết:

• Mống mắt chỉ thu từ người đủ 06 tuổi trở lên. Người dưới 06 tuổi không thu nhận thông tin nhân dạng và sinh trắc học; người đại diện hợp pháp làm thủ tục qua Cổng Dịch vụ công hoặc VNeID, trẻ không phải đến.
• Từ đủ 06 đến dưới 14 tuổi: trẻ và người đại diện hợp pháp cùng đến. Thiếu một trong hai là không làm được.
• ADN và giọng nói không bắt buộc. Hai loại dữ liệu này chỉ thu khi bạn tự nguyện cung cấp. Nếu có nơi nào nói với bạn rằng phải lấy ADN mới làm được thẻ, điều đó không đúng.

Làm ở đâu, sau khi công an cấp huyện đã giải thể

Từ 01/7/2025, bộ máy chính quyền chuyển sang hai cấp và công an cấp huyện không còn. Nơi làm thẻ căn cước nay là Công an cấp xã — xã, phường nơi bạn ở — hoặc bộ phận một cửa cấp xã ở những nơi đã triển khai.

Điểm thuận lợi: nếu thông tin của bạn đã có đầy đủ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, bạn làm thủ tục được ở nơi tạm trú hoặc nơi đang sinh sống thực tế, không bắt buộc phải về nơi thường trú. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với người đi làm xa, sinh viên, công nhân.

Thành phố Cần Thơ sau sáp nhập có 103 đơn vị hành chính cấp xã. Mức độ triển khai không giống nhau giữa các xã, phường, nên việc đầu tiên nên làm là gọi hỏi hoặc tra trên Cổng Dịch vụ công xem nơi bạn định đến có nhận hay không, thay vì đi rồi mới biết.

Trong trường hợp cần thiết, cơ quan công an còn tổ chức cấp lưu động tại cơ quan, đơn vị, hoặc tại chỗ ở của công dân — thường áp dụng cho người cao tuổi, người khuyết tật, người đang điều trị bệnh. Đây là việc phải đề nghị trước với công an cấp xã.

Định danh điện tử VNeID mức 2 — bước đáng làm nhất trong cả thủ tục

Nhiều người làm xong thẻ căn cước rồi về, bỏ qua bước kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức 2. Đó là bỏ sót phần có giá trị nhất.

Tài khoản mức 2 là thứ cho bạn làm hàng loạt thủ tục khác không phải đi đâu nữa: nộp hồ sơ xin Phiếu lý lịch tư pháp và nhận phiếu điện tử ngay trong ứng dụng, cấp đổi thẻ căn cước khi địa giới hành chính thay đổi, đăng ký doanh nghiệp qua mạng, khai thuế, tra cứu thông tin cư trú. Nhiều thủ tục còn miễn lệ phí khi làm trực tuyến bằng tài khoản mức 2.

Mức 2 phải đăng ký tại cơ quan công an, cùng buổi bạn đi làm thẻ căn cước — nên nếu đã phải đi một lần thì làm luôn cả hai, đừng để phải đi hai lần. Sau đó bạn nên tích hợp các giấy tờ cơ bản vào ứng dụng, vì một số chính sách miễn lệ phí đặt điều kiện là tài khoản mức 2 đã tích hợp đầy đủ các loại giấy tờ.

Lệ phí, và một mốc ưu đãi đang chạy

Mức thu do Bộ Tài chính quy định và có thay đổi theo từng giai đoạn, nên con số dưới đây bạn nên xác nhận lại tại nơi nộp trước khi đi:

• Cấp đổi do thay đổi địa giới hành chính: miễn lệ phí. Đây là mức áp dụng cho rất nhiều người Cần Thơ hiện nay.
• Các trường hợp cấp đổi, cấp lại thông thường đang được giảm 50% đến hết 31/12/2026. Theo mức giảm này, đổi từ thẻ Căn cước công dân sang thẻ căn cước khoảng 15.000 đồng, cấp đổi khoảng 25.000 đồng, cấp lại khoảng 35.000 đồng.
• Từ 15/8/2026 đến hết 28/02/2027: người có tài khoản định danh điện tử mức 2, đã tích hợp đầy đủ các loại giấy tờ cơ bản trên VNeID, khi đăng ký cấp đổi hoặc cấp lại qua dịch vụ công trực tuyến thì được miễn lệ phí.

Chúng tôi không ghi phí dịch vụ cho thủ tục này, vì phần việc chúng tôi làm là hướng dẫn và sắp xếp, báo giá tùy theo bạn cần đến đâu.

Chúng tôi làm gì cho bạn

Thủ tục này chúng tôi không nhận làm thay, và nói rõ ngay từ đầu để bạn không mất tiền cho một lời hứa không thực hiện được. Phần chúng tôi làm là rút buổi bạn phải có mặt xuống còn đúng một buổi, không phải ba buổi:

Kiểm tra trước thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Lý do phổ biến nhất khiến người ta phải đi lại nhiều lần là dữ liệu dân cư còn sai hoặc còn thiếu — sai năm sinh, sai dấu trong tên, thiếu thông tin cha mẹ, chưa cập nhật nơi thường trú sau khi xã đổi tên. Những việc này phải xử lý trước khi đi làm thẻ, và xử lý được qua công an cấp xã.

Xác định đúng nơi nộp và đặt lịch. Chúng tôi xác nhận xã, phường nơi bạn định đến có đang tiếp nhận không, đăng ký lịch hẹn qua Cổng Dịch vụ công hoặc VNeID để bạn đến là vào việc, và nói trước bạn cần mang theo những gì.

Trường hợp đặc biệt. Người cao tuổi, người bệnh không di chuyển được, người đang ở nước ngoài, trẻ dưới 14 tuổi, người chưa từng có giấy tờ tùy thân hoặc không có nơi thường trú lẫn tạm trú — mỗi trường hợp có một đường đi riêng, và đây là lúc hỏi trước đỡ hơn tự mò. Người không có nơi cư trú ổn định vẫn làm được thẻ căn cước, chỉ là trình tự khác.

Hướng dẫn kích hoạt và dùng VNeID mức 2. Nhiều khách của chúng tôi là người lớn tuổi, và phần này thường cần ngồi cùng một lượt chứ không phải đọc hướng dẫn trên giấy.

Một điều chúng tôi không làm: không nhận “làm nhanh” thẻ căn cước. Thời hạn do cơ quan công an quy định, và không có đường nào đi tắt hợp pháp. Nếu có nơi nào hứa như vậy với bạn, đó là dấu hiệu nên tránh.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Thông tin của bạn đã có và đã chính xác trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư — đây là điều kiện tiên quyết, phải kiểm tra trước khi đi
• Thẻ căn cước hoặc thẻ Căn cước công dân cũ, nếu làm thủ tục cấp đổi hoặc cấp lại
• Giấy khai sinh của trẻ và giấy tờ của người đại diện hợp pháp, với trường hợp làm thẻ cho người dưới 14 tuổi
• Giấy tờ chứng minh quan hệ đại diện hoặc giám hộ, nếu làm thay cho người chưa thành niên hoặc người được giám hộ
• Giấy tờ chứng minh nơi cư trú hoặc nơi sinh sống thực tế, với trường hợp làm thủ tục không tại nơi thường trú
• Tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đã tích hợp đầy đủ giấy tờ cơ bản, nếu làm thủ tục trực tuyến để được miễn lệ phí

Trình tự thực hiện

1. Kiểm tra bạn có việc bắt buộc phải làm hay không: sáp nhập đơn vị hành chính không bắt buộc đổi thẻ, nhưng đổi thẻ theo mốc tuổi 14, 25, 40, 60 thì bắt buộc
2. Rà soát và xử lý trước các sai sót trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư: sai năm sinh, sai dấu trong tên, thiếu thông tin cha mẹ, chưa cập nhật nơi thường trú
3. Xác nhận công an cấp xã nơi định đến có đang tiếp nhận hay không, rồi đăng ký lịch hẹn qua Cổng Dịch vụ công hoặc ứng dụng VNeID
4. Đến đúng giờ hẹn, người cần cấp thẻ được thu nhận ảnh khuôn mặt, vân tay và mống mắt, sau đó tự kiểm tra và ký vào phiếu thu nhận thông tin căn cước
5. Đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 2 ngay trong buổi đó để không phải đi lần thứ hai
6. Nhận thẻ, kích hoạt tài khoản định danh điện tử và tích hợp các giấy tờ cơ bản vào ứng dụng VNeID

Những trường hợp hồ sơ bị trả lại

Biết trước mấy điều này thì bạn đỡ mất một vòng đi lại:

Căn cứ pháp lý

Pháp luật thay đổi thường xuyên. Nội dung trang này cập nhật tới 24/10/2026. Trước khi làm thủ tục, bạn nên liên hệ để chúng tôi kiểm tra lại quy định hiện hành.

Câu hỏi thường gặp