Soạn thảo hợp đồng, di chúc, văn bản ủy quyền

Trang này mở đầu bằng một điều mà rất ít đơn vị dịch vụ chịu nói ra: Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Tổng hợp Nam Minh Phát không phải tổ chức hành nghề luật sư. Theo Luật Luật sư, tổ chức hành nghề luật sư chỉ gồm văn phòng luật sư và công ty luật, và thành viên phải là luật sư.

Điều đó quyết định chúng tôi được làm gì cho bạn ở mảng này:

• Chúng tôi làm được: soạn hợp đồng, di chúc, văn bản ủy quyền theo biểu mẫu chuẩn cho các giao dịch thông thường; rà soát giấy tờ; chuẩn bị hồ sơ; hẹn lịch và đưa đón đi công chứng, chứng thực; theo dõi tiến độ và nhận kết quả.
• Chúng tôi không làm: đưa ra ý kiến pháp lý, tư vấn phương án tranh chấp, đại diện bạn trong tranh chấp. Mọi ý kiến pháp lý đều do luật sư cộng tác xem xét và ký tên chịu trách nhiệm.

Chúng tôi viết “luật sư cộng tác” chứ chưa nêu tên một văn phòng cụ thể, vì tại thời điểm trang này được đăng, hợp tác đó chưa được ký kết chính thức. Khi có, chúng tôi sẽ ghi rõ tên văn phòng và Đoàn Luật sư ngay tại đây. Chúng tôi không mượn tên ai để bán dịch vụ.

Hiểu nhầm phổ biến: “di chúc cho ai thì người đó hưởng, không cho thì không được gì”

Đây là hiểu nhầm tạo ra nhiều vụ tranh chấp thừa kế nhất mà chúng tôi từng chứng kiến, và nó xuất phát từ một suy nghĩ rất tự nhiên: tài sản của tôi thì tôi định đoạt.

Pháp luật không cho phép tự do tuyệt đối ở đây. Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, ngay cả khi di chúc không cho họ gì hoặc cho ít hơn mức đó:

• con chưa thành niên,
• cha, mẹ,
• vợ, chồng,
• con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.

Hai điều cần nói cho đúng, vì nhiều bài viết trên mạng nói quá rộng. Thứ nhất, không phải mọi người ở hàng thừa kế thứ nhất đều thuộc nhóm này — con đã thành niên và có khả năng lao động thì không được bảo vệ, người lập di chúc có quyền không cho. Thứ hai, quyền này vẫn mất nếu người đó thuộc trường hợp Điều 621 — không được quyền hưởng di sản, chẳng hạn do vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng người để lại di sản.

Hệ quả thực tế rất cụ thể: một bản di chúc soạn mà bỏ qua Điều 644 không phải là một việc đã chia xong — nó là mầm tranh chấp để lại cho con cháu. Chúng tôi giải thích điều này với mọi khách lập di chúc, kể cả khi nó làm khách thay đổi ý định ban đầu và mất thêm thời gian.

Di chúc thế nào thì hợp pháp

Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015 đặt ra bốn điều kiện cốt lõi: người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép; nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức không trái quy định của luật.

Trong bốn điều đó, điều dễ bị tấn công nhất về sau là tình trạng minh mẫn — đặc biệt với người cao tuổi hoặc đang bệnh. Đây chính là lý do nên đi công chứng hoặc chứng thực di chúc thay vì tự viết rồi cất tủ: công chứng viên ghi nhận tình trạng của người lập tại thời điểm ký, và theo Điều 46 Nghị định 104/2025/NĐ-CP, công chứng viên còn chụp ảnh việc chứng kiến người ký hoặc điểm chỉ, ảnh rõ nét, không chỉnh sửa, in trên giấy A4 hoặc giấy ảnh chuyên dụng. Bạn nên được báo trước việc bị chụp ảnh để khỏi bất ngờ.

Một quy định rất có ích cho người lớn tuổi: Điều 43 Nghị định 104/2025/NĐ-CP cho phép công chứng ngoài trụ sở khi có lý do chính đáng, trong đó có người cao tuổi, người khuyết tật, người gặp khó khăn trong đi lại, và phụ nữ mang thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Nghĩa là cha mẹ bạn không bắt buộc phải lên phòng công chứng mới lập được di chúc.

Văn bản ủy quyền: thứ nhỏ nhất nhưng làm hỏng nhiều việc nhất

Gần như mọi dịch vụ khác trên website này đều bắt đầu bằng một văn bản ủy quyền. Soạn sai nó là cả chuỗi việc phía sau đứng lại.

Ba lỗi chúng tôi gặp nhiều nhất:

1. Phạm vi ủy quyền quá hẹp. Giấy chỉ ghi “nộp hồ sơ” nhưng không ghi “nhận kết quả”, đến lúc nhận sổ thì cơ quan từ chối. Hoặc ghi “làm thủ tục sang tên” nhưng không ghi “kê khai và nộp thuế”, đến khâu thuế phải làm lại giấy.

2. Phạm vi ủy quyền quá rộng. Một văn bản ủy quyền toàn quyền định đoạt tài sản, không giới hạn thời hạn, không giới hạn công việc — là rủi ro rất lớn cho chính người ủy quyền. Chúng tôi không nhận soạn loại giấy này cho khách khi việc cần làm chỉ là một thủ tục hành chính cụ thể.

3. Không phân biệt giấy ủy quyền và hợp đồng ủy quyền. Hợp đồng ủy quyền theo Điều 562–569 Bộ luật Dân sự 2015 là giao dịch hai bên, có thể có thù lao, ràng buộc nghĩa vụ của cả hai. Giấy ủy quyền là hành vi một bên. Nhiều giao dịch đòi đúng loại văn bản, không thay thế nhau được.

Một thuận lợi mới: theo Nghị định 280/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/11/2025), việc chứng thực văn bản ủy quyền liên quan đến quyền sử dụng đất, nhà ở, cùng với di chúc và văn bản từ chối nhận di sản, nay thuộc nhóm không phụ thuộc nơi cư trú — bạn chứng thực được ở nơi thuận tiện, không phải về nơi có tài sản.

Giao dịch nào bắt buộc công chứng hoặc chứng thực

Đây là câu hỏi quyết định một hợp đồng có hiệu lực hay không. Theo Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023, các giao dịch về quyền sử dụng đất và nhà ở — chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn — phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ một số trường hợp luật quy định khác. Một hợp đồng mua bán đất viết tay giữa hai bên, dù có người làm chứng, không làm phát sinh quyền của bạn trên thửa đất.

Luật Công chứng 2024 và Nghị định 104/2025/NĐ-CP cũng đã mở đường cho công chứng điện tử: văn bản công chứng điện tử có QR-Code hoặc mã số để tham chiếu và kiểm tra tính xác thực; người tham gia giao dịch ký số trước sự chứng kiến của công chứng viên. Phạm vi giao dịch áp dụng và điều kiện cung cấp dịch vụ do nghị định quy định, nên không phải việc gì cũng làm điện tử được — bạn nên hỏi trước phòng công chứng nơi định làm.

Chúng tôi làm gì cho bạn, theo đúng thứ tự

Buổi đầu, chúng tôi nghe việc và nói ngay ranh giới: phần nào chúng tôi soạn theo biểu mẫu, phần nào phải có luật sư. Nếu việc của bạn là tranh chấp, là thừa kế có nhiều người không thống nhất, là đòi lại tài sản — chúng tôi nói thẳng đó là việc của luật sư ngay từ đầu, chứ không nhận tiền rồi mới chuyển tiếp.

Sau đó chúng tôi rà giấy tờ về tài sản và nhân thân. Thiếu một giấy là văn bản soạn ra không công chứng được, và đây là khâu chiếm nhiều thời gian nhất. Soạn xong bản thảo, chúng tôi giải thích từng điều cho bạn đến khi bạn hiểu hết, rồi sửa theo ý bạn. Việc phức tạp thì luật sư cộng tác xem và ký ý kiến pháp lý trước khi đưa đi công chứng.

Bước ký trước công chứng viên thì không ai ký thay được — đây là bước duy nhất trong dịch vụ này buộc bạn phải có mặt. Xong, chúng tôi bàn giao văn bản cùng toàn bộ giấy tờ gốc, có biên bản. Riêng với di chúc, chúng tôi hướng dẫn chỗ lưu giữ sao cho sau này người thừa kế tìm được — một bản di chúc hợp pháp mà không ai biết nó ở đâu thì cũng như không có.

Phí dịch vụ tính theo công việc thực hiện, không phụ thuộc kết quả. Chúng tôi báo giá bằng văn bản sau khi xem hồ sơ thật, và tách bạch phần phí dịch vụ của chúng tôi với phí công chứng, phí chứng thực nộp cho đơn vị khác.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Căn cước công dân hoặc thẻ căn cước của các bên tham gia
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy tờ về nhà ở hoặc giấy tờ về tài sản liên quan
• Giấy chứng nhận kết hôn, hoặc giấy xác nhận tình trạng hôn nhân
• Giấy khai sinh của các con khi lập di chúc hoặc văn bản liên quan đến thừa kế
• Trích lục khai tử của người để lại di sản, nếu có
• Giấy tờ chứng minh tài sản riêng, nếu muốn xác định là tài sản riêng
• Giấy khám sức khỏe hoặc giấy tờ về tình trạng sức khỏe khi người lập di chúc cao tuổi hoặc đang bệnh
• Giấy xác nhận thông tin về cư trú của các bên

Trình tự thực hiện

1. Nghe việc và xác định rõ phần nào soạn theo biểu mẫu, phần nào phải có ý kiến pháp lý do luật sư ký tên
2. Rà soát giấy tờ về tài sản và nhân thân, chỉ ra giấy còn thiếu
3. Soạn bản thảo và giải thích từng điều khoản cho đến khi bạn hiểu hết
4. Luật sư cộng tác xem xét và ký ý kiến pháp lý đối với việc phức tạp
5. Các bên ký trước công chứng viên hoặc người thực hiện chứng thực
6. Nhận văn bản, bàn giao kèm giấy tờ gốc và hướng dẫn cách lưu giữ

Những trường hợp hồ sơ bị trả lại

Biết trước mấy điều này thì bạn đỡ mất một vòng đi lại:

Căn cứ pháp lý

Pháp luật thay đổi thường xuyên. Nội dung trang này cập nhật tới 24/10/2026. Trước khi làm thủ tục, bạn nên liên hệ để chúng tôi kiểm tra lại quy định hiện hành.

Câu hỏi thường gặp