Bảo hiểm xã hội và hợp đồng lao động

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ 01/7/2025 đã mở rộng đáng kể diện đóng bắt buộc, và nhiều doanh nghiệp vẫn đang làm theo quy định cũ. Trang này nói rõ ai phải đóng, đóng bao nhiêu, và một hiểu nhầm đang bị nhiều nơi dùng để bán dịch vụ cho hộ kinh doanh.

Ai thuộc diện đóng bắt buộc — ba nhóm dễ bỏ sót

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP:

• Hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên thuộc diện bắt buộc. Trước đây mốc là 3 tháng. Rất nhiều nơi còn ký hợp đồng 2 tháng để né đóng — cách đó không còn tác dụng.
• Gọi tên hợp đồng khác cũng không thoát. Nếu thỏa thuận có trả công, có sự quản lý và điều hành thì vẫn thuộc diện bắt buộc, dù hai bên gọi là hợp đồng dịch vụ hay hợp đồng cộng tác.
• Người làm việc không trọn thời gian có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất thì thuộc diện bắt buộc. Đây là nhóm mới, nhiều nơi vẫn tưởng làm bán thời gian thì không phải đóng.

Hợp đồng dưới 1 tháng không thuộc diện bắt buộc.

Tỷ lệ đóng

Tổng cộng 32% quỹ lương. Có nguồn ghi 32,5% hoặc 22% phần doanh nghiệp, nhưng bảng chi tiết của chính nguồn đó cộng ra 21,5% — con số 32,5% là nhầm.

Trần đóng đã tăng từ 01/7/2026

Nghị định 161/2026/NĐ-CP nâng lương cơ sở lên 2.530.000 đồng/tháng từ 01/7/2026. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định khi chưa bãi bỏ lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng lương cơ sở, nên:

Bài viết nào còn ghi trần 46,8 triệu là đang tính theo mức cũ.

Lương tối thiểu vùng — và cái bẫy riêng của Cần Thơ

Theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, từ 01/01/2026: Vùng I 5.310.000 đ, Vùng II 4.730.000 đ, Vùng III 4.140.000 đ, Vùng IV 3.700.000 đ.

Cần Thơ sau sáp nhập trải cả ba vùng II, III và IV. Vùng II gồm các phường trung tâm như Ninh Kiều, Cái Khế, Tân An, An Bình, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, Thốt Nốt, Sóc Trăng… Vùng III gồm Vị Thanh, Ngã Bảy, Vĩnh Châu, Ngã Năm và nhiều xã. Các phường, xã còn lại thuộc Vùng IV.

Phải tra đúng Phụ lục Nghị định 293/2025 theo tên phường, xã MỚI sau sắp xếp năm 2025, không tra theo tên cũ. Đây là lỗi chúng tôi gặp nhiều nhất ở Cần Thơ: doanh nghiệp tra theo tên quận huyện cũ rồi áp sai vùng, dẫn tới đóng thiếu.

Tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội không được thấp hơn lương tối thiểu vùng với công việc giản đơn nhất trong điều kiện bình thường. Đơn vị không điều chỉnh kịp thì cơ quan bảo hiểm xã hội tạm thời điều chỉnh giúp.

Hiểu nhầm đang bị nhiều nơi dùng để bán dịch vụ

Bạn sẽ nghe câu này nhiều: “Từ 2026 mọi chủ hộ kinh doanh phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.” Không đúng.

Theo Công văn 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026, lộ trình chia ba giai đoạn:

1. Từ 01/7/2025 đến trước 01/01/2026: chủ hộ có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai.
2. Từ 01/01/2026: chủ hộ có đăng ký kinh doanh, doanh thu kê khai năm trên 1 tỷ đồng, và thuộc diện nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân.
3. Từ 01/7/2029: các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại.

Nghĩa là hộ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm hiện chưa thuộc diện bắt buộc, dù thuế khoán đã bị bỏ. Hai chuyện đó khác nhau, và một số nơi gộp lại để bán gói dịch vụ. Ngưỡng 1 tỷ là theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, không phải 500 triệu như nhiều bài còn ghi.

Chủ hộ thuộc diện đóng thì tỷ lệ là 29,5% (22% hưu trí tử tuất + 3% ốm đau thai sản + 4,5% bảo hiểm y tế), tự chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng từ mức tham chiếu đến 20 lần mức tham chiếu. Mức thấp nhất từ 01/7/2026 là 746.350 đồng/tháng.

Chậm đóng bị tính thế nào

Theo Điều 40 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 274/2025/NĐ-CP (hiệu lực 30/11/2025): phải nộp thêm 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng, tính từ ngày chậm đầu tiên. Cách tính cũ theo hai lần lãi suất đầu tư quỹ bình quân đã bị thay.

Ngoài ra còn bị xử phạt hành chính, và hành vi trốn đóng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cơ quan bảo hiểm xã hội rà soát hằng tháng và gửi văn bản đôn đốc trong 10 ngày đầu tháng.

Báo cáo tình hình sử dụng lao động

Định kỳ 6 tháng và hằng năm, hạn trước 05/6 và trước 05/12, nộp qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Cơ quan nhận là Sở Nội vụ — Sở Lao động, Thương binh và Xã hội đã sáp nhập vào Sở Nội vụ từ 01/7/2025. Nhiều hướng dẫn cũ còn ghi tên cơ quan cũ. Đồng thời phải thông báo cho cơ quan bảo hiểm xã hội nơi đặt trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện.

Chúng tôi làm gì cho bạn

• Đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội lần đầu cho doanh nghiệp, báo tăng báo giảm lao động
• Soạn hợp đồng lao động theo mẫu chuẩn, đúng loại hợp đồng với từng vị trí
• Rà lại vùng lương tối thiểu theo tên phường xã mới của Cần Thơ — việc này chúng tôi làm miễn phí khi bạn gửi địa chỉ trụ sở
• Làm báo cáo tình hình sử dụng lao động định kỳ
• Xử lý hồ sơ chậm đóng, đối chiếu số liệu với cơ quan bảo hiểm xã hội

Gửi cho chúng tôi địa chỉ trụ sở, số lao động và loại hợp đồng đang ký. Chúng tôi rà xem bạn đang đóng đúng vùng chưa, có ai thuộc diện bắt buộc mà chưa đóng không, rồi mới báo giá.

Xem thêm hộ kinh doanh chuyển sang kê khai thuế nếu bạn là chủ hộ đang phân vân về nghĩa vụ của mình.

Hồ sơ cần chuẩn bị

• Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
• Hợp đồng lao động của toàn bộ người lao động
• Danh sách lao động kèm căn cước công dân và mã số bảo hiểm xã hội
• Bảng lương và thang bảng lương
• Địa chỉ trụ sở theo tên phường xã mới để xác định vùng lương tối thiểu

Trình tự thực hiện

1. Rà soát ai thuộc diện đóng bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024
2. Tra đúng vùng lương tối thiểu theo tên phường xã mới của Cần Thơ
3. Soạn và rà lại hợp đồng lao động cho đúng loại hợp đồng
4. Lập hồ sơ đăng ký tham gia và nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội
5. Báo tăng báo giảm lao động hằng tháng
6. Làm báo cáo tình hình sử dụng lao động định kỳ trước 05/6 và trước 05/12

Những trường hợp hồ sơ bị trả lại

Biết trước mấy điều này thì bạn đỡ mất một vòng đi lại:

Căn cứ pháp lý

Pháp luật thay đổi thường xuyên. Nội dung trang này cập nhật tới 25/10/2026. Trước khi làm thủ tục, bạn nên liên hệ để chúng tôi kiểm tra lại quy định hiện hành.

Câu hỏi thường gặp